Διεθνής Ημέρα της Δημοκρατίας: Η δύναμη της δημοκρατίας #dynamicsociety #internationalday


Δημοκρατία.

Δήμος και κράτος.

Λαός και εξουσία.


Η Δημοκρατία είναι το πολίτευμα όπου η εξουσία πηγάζει από τον λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντα του λαού.


Στον 21ο αιώνα, θεωρητικά δεν υπάρχει ούτε ένας άνθρωπος ο οποίος δεν γνωρίζει τον ορισμό, τα χαρακτηριστικά και την ιστορία του θεσμού της Δημοκρατίας.


Ωστόσο, σήμερα που είναι η Διεθνής Ημέρα Δημοκρατίας, μήπως πρέπει να αναρωτηθούμε αν πράγματι έχουμε απόλυτη επίγνωση αυτού του θεσμού που μας προσφέρει τόσα πολλά και κάνει την κοινωνία μας πιο δυνατή; Ή ακόμα κι αν είμαστε πλήρως εξοικειωμένοι με τη Δημοκρατία, πόσο δημοκρατικοί είμαστε στην καθημερινή μας ζωή; Πόσο τηρούμε τους κανόνες της Δημοκρατίας; Πόσο ανταποκρινόμαστε στις υποχρεώσεις μας ως πολίτες μιας δημοκρατικής κοινωνίας; Και τέλος πόσο υπερασπιζόμαστε τα δικαιώματα που έχουμε κατοχυρώσει στο όνομα της Δημοκρατίας;


Στο σημείο αυτό πολλοί/ες θα βρεθούν που θα πουν ειρωνικά και προσδίδοντας στον όρο "δημοκρατία" καθαρά πολιτική έννοια και μάλιστα ελληνική εννοιολογική προέκταση της πολιτικής:


"Μα αφού στη χώρα μας δεν έχουμε δημοκρατία με αυτούς που μας κυβερνούν. Ο κόσμος που ζούμε δεν έχει δημοκρατία."


Και ρωτώ εγώ όλους/ες αυτούς/ές που αρέσκονται στην πρακτική της μετατόπισης του πυρήνα του προβλήματος είτε σε κάτι ανούσιο, είτε στο πρόσωπο κάποιας άλλης κοινωνικής ομάδας ή κάποιου ατόμου:


"Αυτοί που μας κυβερνούν, ανέλαβαν την εξουσία μόνοι τους; Και πώς ορίζεις εσύ τον κόσμο; Τον ορίζεις ως κοινωνία; Αν ναι ποιος είναι κοινωνία και ποιος όχι; Αν δεν μπορείς καν να ορίσεις τον κόσμο, τότε πως είσαι τόσο σίγουρος/η πως η πραγματική δημοκρατία δεν είναι υπαρκτή ή έστω εν δυνάμει υπαρκτή; Και πώς νομίζεις ότι είναι εφικτό να έχουμε κυβέρνηση και κοινοβούλιο, αλλά από την άλλη να μην έχουμε δημοκρατία;"


Οι πολιτικοί και οι κυβερνήσεις δεν αναλαμβάνουν την εξουσία από μόνοι τους. Αν συνέβαινε αυτό, τότε θα είχαμε δικτατορία, βασιλεία, μοναρχία, αριστοκρατία, κάποιο άλλο γνωστό πολίτευμα. Το γεγονός πως καλούμαστε κάθε τέσσερα χρόνια - ή κάθε όποτε - να εκτελέσουμε το δικαίωμα - υποχρέωση του εκλέγειν, είναι η πιο τρανή απόδειξη πως ζούμε υπό τη σκέπη ενός δημοκρατικού πολιτεύματος. Άρα η φράση "δεν έχουμε δημοκρατία" είναι εξ' αρχής λανθασμένη.


Άλλωστε, "κεντρικό χαρακτηριστικό της δημοκρατίας είναι η λήψη αποφάσεων με ψηφοφορία των πολιτών (στην άμεση δημοκρατία, στις εκλογές ή στα δημοψηφίσματα) ή κάποιων αντιπροσώπων τους (στην αντιπροσωπευτική δημοκρατία)".


Στη συνέχεια, ακόμα κι αν δεχτούμε πως έχουμε έλλειμμα δημοκρατίας - όπως είναι ο σωστός όρος -, οφείλουμε να αναρωτηθούμε γιατί. Μήπως έχουμε κάνει εμείς κάτι λάθος ως πολίτες; Μήπως πρέπει να αναθεωρήσουμε ορισμένα πράγματα, αξίες, θεσμούς, συμπεριφορές; Η δικαιολογία "ο κόσμος που ζούμε δεν έχει δημοκρατία" φανερώνει την ανευθυνότητα και την φαντασιοπληξία του προσώπου που την εκφράζει. Τι είναι ο κόσμος; Είναι η κοινωνία; Και αν ναι ποιοι ανήκουν στην κοινωνία και έχουν την ευθύνη της και ποιοι αποδεσμεύονται από την "κηδεμονία" της;


Η απάντηση είναι πως κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να "πετάξει" από πάνω του την ιδιότητα του "κηδεμόνα" της κοινωνίας. Θα ήταν σαν να έπαυε να φροντίζει για τον ίδιο του τον εαυτό. Κι αυτό γιατί η κοινωνία είμαστε εμείς. Όλοι οι άνθρωποι ανεξαιρέτως. Αν γυρίζουμε τις πλάτες μας στο ρόλο ρου υπεύθυνου και ενεργού πολίτη, τότε χάνουμε και το όποιο δικαίωμά μας να παραπονιόμαστε για την "κατάντια" του κόσμου στον οποίο ζούμε και είμαστε μέλη του.


Ένα από τα βασικότερα χαρακτηριστικά της Δημοκρατίας είναι η υποχρεωτικά παράλληλη και ταυτόχρονη ύπαρξη δικαιωμάτων και υποχρεώσεων στο πρόσωπο ενός νόμιμου προσώπου. Υποχρεώσεις και δικαιώματα είναι συγκοινωνούντα δοχεία. Από όταν ήμασταν στο σχολείο αυτό μας μάθαιναν.


"Αν έχεις δικαιώματα θα έχεις και υποχρεώσεις και το αντίστροφο."


Επομένως, όπως έλεγε ο Γκάντι "γίνε εσύ η αλλαγή που θέλεις να δεις στον κόσμο". Δράσε σαν υπεύθυνος και ενεργός πολίτης σε μια δημοκρατική κοινωνία και τότε ίσως - βασικά σίγουρα - θα δεις έναν κόσμο δημοκρατικό, έναν κόσμο που έφτιαξες με τα χέρια σου.


Ίσως αυτό που θα σε παρακινήσει να γίνεις εσύ πιο δημοκρατικός πολίτης και να βάλεις το λιθαράκι σου στην μείωση ή την εξάλειψη του ελλείμματος δημοκρατίας, είναι να ανατρέξεις στην ιστορία του δημοκρατικού θεσμού. Άλλωστε, τα έχουμε ξαναπεί, "η γνώση είναι δύναμη".


"Ο όρος "δημοκρατία" επινοήθηκε κατά τον πέμπτο αιώνα π.Χ., στην κλασική Ελλάδα, και χρησιμοποιήθηκε κατ' αντιδιαστολή με τη μοναρχία, την αριστοκρατία και την ολιγαρχία. Δεν είναι σίγουρο ότι η λέξη χρησιμοποιήθηκε από τη στιγμή της γέννησης της δημοκρατίας, αλλά από το 460 π.Χ. γνωρίζουμε την ύπαρξη του ονόματος «Δημοκράτης», που προφανώς δόθηκε από τους γονείς στο παιδί τους ως ένδειξη δημοκρατικής νομιμότητας. Το δημοκρατικό πολίτευμα και μάλιστα την πρώτη δημοκρατία θέσπισε και ίδρυσε αντίστοιχα ο Κλεισθένης στην Αθήνα κατά το 508-507 π.Χ. μετά το τέλος της τυραννίας του Πεισίστρατου. Ο Περικλής συνέχισε την παράδοση κατά τον χρυσό αιώνα των Αθηνών.


Οι ακρογωνιαίοι λίθοι της δημοκρατίας, περιλαμβάνουν την ελευθερία του συνέρχεσθαι και του λόγου, την κοινωνική ισότητα, τη συμμετοχή στα κοινά και το δικαίωμα στη ζωή.


Κατά τον Αριστοτέλη, Δημοκρατία είναι το πολίτευμα στο οποίο επικρατούν οι απόψεις της πλειοψηφίας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι πολίτες της μειοψηφίας δεν έχουν και αυτοί τα ίδια δικαιώματα. Με την προϋπόθεση ότι οι ενέργειες όλων των πολιτών περιορίζονται μέσα σε ορισμένα όρια. Τα όρια αυτά στις δημοκρατίες τα καθορίζουν οι νόμοι και δεν πρέπει να τα υπερβαίνει κανείς. Γιατί η υπέρμετρη δραστηριότητα (ασυδοσία) του ενός περιορίζει την ελευθερία του άλλου.


Στα κράτη του σύγχρονου δυτικού πολιτισμού, συνήθως με τον όρο δημοκρατία εννοείται η Φιλελεύθερη (Αστική) Δημοκρατία, που θεωρείται ο κυρίαρχος τύπος δημοκρατίας της εποχής μας". Ωστόσο, υπάρχουν κι άλλοι τύποι δημοκρατίας, όπως η Λαϊκή, η Συμμετοχική και η Άμεση. Επίσης, "ακόμα και μια κοινωνία με αυταρχικά στοιχεία μπορεί να θεωρηθεί δημοκρατική εφόσον η διακυβέρνησή της γίνεται με βάση την αρχή της δημοκρατίας.


Μια δημοκρατία μπορεί να είναι έμμεση, όπως είναι η αντιπροσωπευτική δημοκρατία αλλά και άμεση, όπως εκείνη της αρχαίας Αθήνας. Ιστορικά εμφανίστηκε πρώτα η δεύτερη και ακολούθησε, κατά την περίοδο του διαφωτισμού, η πρώτη. Όμως, η πρακτική του δημοψηφίσματος εμφυτεύει, έστω και σε περιορισμένο βαθμό, στοιχεία άμεσης στην έμμεση δημοκρατία."


Αν αναλύσουμε τον ορισμό της Δημοκρατίας, μπορούμε να καταλάβουμε τα πάντα για αυτή.


Η εξουσία πηγάζει από τον λαό: Αυτό σημαίνει πως είναι δεδομένη η ύπαρξη κυβέρνησης για τη λειτουργία του κράτους και για να είναι η κυβέρνηση αυτή δημοκρατική θα πρέπει ο σχηματισμός της να προήλθε από την απόφαση της πλειοψηφίας του λαού, ή τουλάχιστον να τυχαίνει της αποδοχής των πολιτών, να αντλεί, δηλαδή, τη νομιμότητα της από το λαό.


Η εξουσία ασκείται από τον λαό: "Αυτό σημαίνει ότι για να είναι ένα πολίτευμα δημοκρατικό θα πρέπει με κάποιους τρόπους να εξασφαλίζει τη συμμετοχή των πολιτών στις πολιτικές διαδικασίες, τις διαδικασίες διακυβέρνησης και λήψης αποφάσεων. Για παράδειγμα, πέρα των εκλογών ανάδειξης των οργάνων της πολιτείας, αυτό μπορεί να σημαίνει τη διενέργεια δημοψηφισμάτων".


Η εξουσία εξυπηρετεί τα συμφέροντα του λαού: "Αυτό σημαίνει ότι τα όργανα της πολιτείας που είναι φορείς εξουσίας (κυβέρνηση, βουλή κ.ο.κ.) πρέπει να υπηρετούν και να προασπίζουν τα συμφέροντα του συνόλου της κοινωνίας, και όχι π.χ. κάποιου εκτός της κοινωνίας ή π.χ. κάποιων μόνο τμημάτων της. Για παράδειγμα, αυτό μπορεί να σημαίνει ότι πρέπει να επιδιώκουν την ευρύτερη δυνατή συναίνεση. Επίσης σημαίνει ότι ταυτόχρονα με την αρχή της πλειοψηφίας πρέπει να υπάρχουν μηχανισμοί που προασπίζουν τα συμφέροντα της μειοψηφίας."


Εξίσου σημαντικό με την γνώση της ιστορίας του θεσμού είναι να αναρωτηθούμε και τα οφέλη που έχουμε από την ύπαρξη της δημοκρατίας.


Γιατί πρέπει να έχουμε δημοκρατία;

  1. Μέσα στη δημοκρατία μπορείς να είσαι ελεύθερος/η. Να σκέφτεσαι ελεύθερα, να εκφράζεσαι ελεύθερα, να κυκλοφορείς ελεύθερα. Όλη σου η υπόσταση είναι ελεύθερη.

  2. Ισότητα. Μια λέξη, ένας ολόκληρος κόσμος. Το δημοκρατικό πολίτευμα είναι αυτό που μας έχει βοηθήσει να φτάσουμε στο υψηλό ποσοστό ισότητας που διαθέτει ο κόσμος μας κι αν συνεχίσουμε να έχουμε έμπρακτη πίστη στη δημοκρατία κάποια στιγμή στο μέλλον θα καταφέρουμε να χτίσουμε έναν κόσμο που θα προσφέρει απλόχερα ισότητα σε όλους/ες.

  3. Έχουμε λόγο στην αλλαγή του κόσμου. Μπορούμε όλοι και όλες ανεξαιρέτως να πραγματοποιήσουμε μια αληθινή και ουσιαστική αλλαγή μέσα στις "αγκάλες" της Δημοκρατίας. Αυτό που αναφέρθηκε και παραπάνω. Εμείς είμαστε η κοινωνία, ο λαός, εμείς έχουμε την πραγματική εξουσία. Αρκεί να το πιστέψουμε.

  4. Μπορούμε να αναλάβουμε τις ευθύνες των πράξεών μας. Η Δημοκρατία ουσιαστικά μας ωριμάζει, μας "ενηλικιώνει" και μας προσφέρει το δώρο της υπευθυνότητας. Δίχως αυτό θα ζούσαμε σε έναν απόλυτα ασύδοτο, αποδιοργανωμένο κόσμο.

  5. Τέλος, αυτό που συνοψίζει όλα τα παραπάνω. Χωρίς τη Δημοκρατία κανένας άνθρωπος δεν θα είχε κανένα δικαίωμα. Φαντάσου να ζεις σε έναν κόσμο όπου δεν θα μπορείς να επικαλεστείς κανένα από τα δικαιώματα που είναι θεσμοθετημένα σήμερα. Καλύτερα να μη γεννιόσουν καθόλου.

Όλα αυτά τα οφέλη τα συνειδητοποιούμε αν απλά κοιτάξουμε πίσω στο χρόνο και δούμε τις συνθήκες κάτω από τις οποίες ζούσαν οι άνθρωποι, όταν δεν υπήρχε δημοκρατία ή αν απλά δώσουμε προσοχή στα παραδείγματα "δικτατορίας" και ελλείμματος δημοκρατίας που λαμβάνουν χώρα σήμερα. Από την εισβολή των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν, μέχρι τον άγριο και ανελεύθερο επεκτατισμό των αυτοκρατοριών (π.χ. Οθωμανική Αυτοκρατορία) αιώνες πριν, από το "τείχος" ρατσισμού προς οτιδήποτε διαφορετικό του τέως Προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, μέχρι τα ολοκαυτώματα αντισημιτισμού του Χίτλερ, και από τον "δημοκρατικό" μονάρχη Κιμ Γιονγκ Ουν, μέχρι τον εξίσου "δημοκρατικό", αλλά ταυτόχρονα και χουντικό Γεώργιο Παπαδόπουλο, είναι φανερό πως έχουν υπάρξει, υπάρχουν και θα συνεχίσουν να υπάρχουν μη δημοκρατικές υπό-κοινωνίες μέσα στην δημοκρατική Κοινωνία. Γι΄ αυτό οφείλουμε να είμαστε ευγνώμονες που ζούμε σε μια δημοκρατική υπό-κοινωνία, σε μια εποχή που η παντελής έλλειψη δημοκρατικού πολιτεύματος καταδικάζεται από όλους/ες, ακόμα και από εκείνους/ες που δεν διέπονται από δημοκρατικά χαρακτηριστικά.


Το έλλειμμα της δημοκρατίας είναι ένα μελανό σημείο των καιρών μας, αλλά είναι και κάτι που μπορούμε να αντιμετωπίσουμε και να ελέγξουμε. Το γεγονός πως η σύγχρονη Δημοκρατία χωλαίνει σε ορισμένα σημεία δεν σημαίνει πως δεν υπάρχει Δημοκρατία. Υπάρχει, απλά είναι ατελής και για να γίνει τέλεια χρειάζεται εμάς ως υπεύθυνους, ενεργούς και δημοκρατικούς πολίτες


Γιατί ουσιαστικά η Δημοκρατία είμαστε εμείς!


πηγή πληροφοριών: Δημοκρατία

 

Αυτό ήταν για σήμερα! Μην ξεχάσεις να μοιραστείς μαζί μου τις δικές σου σκέψεις, είτε αφήνοντας ένα σχόλιο, είτε με προσωπικό μήνυμα, να κάνεις like και share, να βρεις το "Skepsis by Athanasia" στο Facebook και στο Instagram, να εγγραφείς στο newsletter, ή μην κάνεις και τίποτα βρε παιδί μου. Μου φτάνει που ήσουν εδώ! Γενικά είσαι ελεύθερος/η/ο να κάνεις ό,τι θέλεις!


Εγώ εδώ σε αποχαιρετώ! Τα λέμε σε ένα επόμενο άρθρο*. Μέχρι τότε να κάνεις τον κόσμο μας καλύτερο και να εκφράζεσαι ελεύθερα! Σε ευχαριστώ που ήσουν για μια ακόμα φορά στο "Skepsis by Athanasia"!


*Νέο άρθρο ανεβαίνει κάθε Τετάρτη & Κυριακή στις 15:00 (GMT+3)!

11 views