Γνῶθι Σαυτόν: Η πέστροφα, ο κύκνος και το περιστέρι. #GreekWisdom

γνώθι σαυτόν < αρχαία ελληνική φράση "γνῶθι σαὐτόν" < γιγνώσκω + εαυτός

η αυτεπίγνωση, η αυτογνωσία

Νέα στήλη ονόματι #GreekWisdom. *


Πέρυσι τέτοια εποχή, μέσα στον πυρετό της προετοιμασίας για τις Πανελλήνιες, έμαθα κάτι πολύ σπουδαίο. Έμαθα το "γνῶθι σαυτόν". Μέσα στα βιβλία υπήρχε αυτή η σπουδαία έκφραση!


Ο Σωκράτης συνήθιζε να την χρησιμοποιεί και της έδωσε τη φήμη που έχει μέχρι σήμερα, αν και πολλοί την αποδίδουν στον Χείλωνα Δαμαγήτου τον Λακεδαιμόνιο, έναν απ' τους επτά σοφούς, ενώ άλλοι στον Πλάτωνα.


Λίγο, βέβαια, μας ενδιαφέρει ποιος την είπε πρώτος. Το σημαντικό είναι τι σημαίνει.


"Ο Σωκράτης έλεγε ότι οι άνθρωποι μέσα στην άγνοιά τους πιστεύουν δύο πράγματα:

  1. Ότι είναι βέβαιοι για οτιδήποτε γνωρίζουν, ακόμη και τον εαυτόν τους.

  2. Ότι γνωρίζουν καλά πως είναι ο κόσμος και η ίδια η ζωή.

Για να μάθει κανείς τον πραγματικό του εαυτόν και να γνωρίσει τον τρόπο που υπάρχει ο κόσμος, πρέπει να σταματήσει να είναι βέβαιος και απόλυτος γι’ αυτά που γνωρίζει. Μόνο αποβάλλοντας αυτές τις δύο μορφές άγνοιας έχει την δυνατότητα να εισέλθει στην ενδοσκόπηση και να διανύσει τον δρόμο προς το «γνώθι σαυτόν», επίγνωση των ικανοτήτων και δυνατοτήτων του εαυτού. Ο Σωκράτης έλεγε ότι το Αληθές και το Αγαθόν είναι ταυτόσημα. Το Αγαθόν είναι να ακολουθείς την φύση με τους νόμους της. Μέσα από την μετριοφροσύνη του έλεγε ότι «ένα ξέρω ότι δεν ξέρω τίποτα» (έν οίδα ότι ουδέν οίδα)." Πηγή: https://northtown.gr/gnothi-sayton-i-aytognosia-sto-simera-einai-mia-aparaititi-anagkaiotita/


Και θα μου πεις πού κολλάει το "γνῶθι σαυτόν" με το "έν οίδα ότι ουδέν οίδα";


Θα σου απαντήσω με ένα παράδειγμα, προσπαθώντας να μιμηθώ την τέχνη του αρχαίου ημών προγόνου, Σωκράτη, ο οποίος όταν ήθελε να εξηγήσει κάτι, ποτέ δεν έδινε την απάντηση εξαρχής, αλλά έκανε ερωτήσεις στον συνομιλητή του, χρησιμοποιώντας και παραδείγματα πολλές φορές, αλλά και αλληγορίες, προσπαθώντας να κάνει τον συνομιλητή του να καταλήξει μόνος του στο συμπέρασμα. Γνωστές είναι, άλλωστε σε όλους αρκετές αλληγορίες του, σωσμένοι από τον Πλάτωνα, όπως ο "Μύθος του Σπηλαίου", που τον συναντά κανείς στην "Πολιτεία" του Πλάτωνα.


(Πώς σου φαίνομαι; Το αξίζω το 20 στο γνωστό; Τα θυμάμαι ακόμα, αυτό παρακαλώ να μπει στα πρακτικά! Επιστροφή στην κανονική μας ροή!)


Λοιπόν, τώρα που είμαστε σε περίοδο καραντίνας και οι λόγοι που κανείς μπορεί να περιφέρεται έξω στον κόσμο είναι λιγοστοί, θα σε παρακαλούσα να ανοίξεις το παράθυρό σου και να κοιτάξεις τον ουρανό.


Τί βλέπεις;


Ακόμα ίσως τίποτα γιατί βιώνουμε και την αρχή της περιβαλλοντικής καταστροφής, αλλά αν επιμείνεις λίγο, πολύ πιθανό να δεις ένα πουλί να πετά στον ουρανό.


Τί κάνει; Πετάει σωστά;


Ωραία!


Τώρα, αν βρίσκεσαι κοντά στη θάλασσα στείλε ένα 6 και πήγαινε, αλλιώς θυμήσου από παλιά τότε που ζούσαμε ελεύθεροι.


Αυτό που μπορείς να δεις είναι ξεκάθαρα το νερό, ίσως μερικά σκουπίδια από κάποιους ασυνείδητους, ίσως ακόμα και μερικά ψιχουλάκια από κάποιους άλλους ευαίσθητους. Αν κοιτάξεις λίγο πιο βαθιά θα δεις κι ένα ψάρι να κολυμπά.


Τί κάνει; Κολυμπά σωστά;


Έχεις μπερδευτεί το ξέρω! Στάσου όμως και θα καταλάβεις!


Αυτά τα πλάσματα είναι προορισμένα από την φύση τους να εκτελούν πολύ συγκεκριμένες κινήσεις και να ζουν με έναν πολύ συγκεκριμένο τρόπο, που διαφέρει ο ένας από τον άλλον.


Τα πουλιά πετούν και τα ψάρια κολυμπούν.


Σου ακούγεται πολύ λογικό αυτό, γιατί σαφώς μεγάλωσες με τη γνώση αυτή.


Μπορεί όμως ακόμα να μην ξέρεις ότι υπάρχουν πουλιά που κολυμπούν και ψάρια που πετούν.


Όχι, όχι μην το χάνεις είσαι πολύ κοντά στο συμπέρασμα.


Ποιος μπορεί να ορίσει το πέταγμα και το κολύμπι;

Η γλώσσα;

Ποιος μπορεί να σου εγγυηθεί πως οι κύκνοι, παραδείγματος χάριν δεν είναι ψάρια, αφού κολυμπούν, ή δεν είναι πουλιά αφού πετούν;

Και το να επιπλέεις στην επιφάνεια του νερού δεν θεωρείται κολύμπι;


Είδες ότι "έν οίδα ότι ουδέν οίδα";


Για τίποτα σε αυτή τη ζωή δεν μπορείς να είσαι σίγουρος/η/ο ότι έχεις την απόλυτη γνώση, εκτός από τον ίδιο σου τον εαυτό.


Αλλά και πάλι, πώς μπορείς να ξέρεις τώρα τι ικανότητες θα έχεις σε 10 χρόνια;


Ωστόσο, ας υποθέσουμε πως ξέρεις το μέσα σου καλύτερα από οτιδήποτε σε όλον τον κόσμο.


Το ίδιο κάνουν και τα ψάρια και τα πουλιά. Τα πρώτα ξέρουν ότι μπορούν να ζήσουν μόνο μέσα στο νερό, ενώ τα δεύτερα ότι ο δικός τους κόσμος είναι ο ουρανός.


Το ξέρουν αυτό γιατί είναι το μοναδικό πράγμα που έχουν γνωρίσει στη ζωή τους. Μεγάλωσαν έτσι.


Μια πέστροφα και ένα περιστέρι μεγάλωσαν με τον τρόπο εκείνο που τους παγιδεύει στον δικό τους κόσμο, που εκεί νομίζουν ότι τα ξέρουν όλα και ότι είναι οι καλύτεροι όλων.


Όταν όμως η μία θα κολυμπήσει κάτω από έναν κύκνο και το άλλο θα πετάξει από πάνω, θα καταλάβουν ότι δεν ξέρουν ούτε την ίδια τους την ταυτότητα.


Ο κύκνος έχει μεγαλώσει ελεύθερος να έχει δύο κόσμους και κοίτα πόσο πιο ελεύθερη ζωή έχει.


Αλλά, ακόμα και ο κύκνος αδυνατεί να έχει επίγνωση του αν στην τελική είναι πουλί ή ψάρι, βάζοντας τον εαυτό του στη διαδικασία να δει τι είναι.


Ακόμα και ο κύκνος είναι σαν εσένα και εμένα. Λέει "έν οίδα ότι ουδέν οίδα".


Αν θέλεις όμως να τα δούμε τα πράγματα λίγο πιο σφαιρικά, η πέστροφα, ο κύκνος και το περιστέρι ξέρουν κάτι που πολλοί άνθρωποι, παρ' όλη τη νοημοσύνη που διαθέτει το είδος αυτό, δεν έχουν ανακαλύψει.


Ξέρουν σε τι είναι καλά. Ξέρουν πως η φύση τα έχει προορίσει για κάτι και ότι όντως σε αυτό είναι πολύ καλά.


Για σκέψου! Ποιο ψάρι δεν θα κέρδιζε μετάλλιο στην κολύμβηση; Ποιο πουλί δεν μπορεί να ξεπεράσει σε τεχνική μέχρι και το αεροπλάνο; Και ποιος κύκνος δεν μπορεί να συνδυάσει και τα δύο σε ένα;


Εκεί που θέλω να καταλήξω - και δεν θα σε αφήσω να καταλήξεις μόνος/η/ο σου, διότι δεν είμαι ο Σωκράτης - είναι πως πάνω στον κόσμο έχουμε έρθει με έναν σκοπό, ο οποίος δεν είναι απαραίτητα για όλους προκαθορισμένος, μιας και πολλά όντα, όπως ο κύκνος, γεννήθηκαν τυχερά, έχοντας τη δυνατότητα να αριστεύουν σε παραπάνω από μία δεξιότητες.


Πολλοί δεν το γνωρίζουμε το λόγο που βρισκόμαστε στον μάταιο τούτο κόσμο, αλλά σίγουρα όλοι μας κάποια στιγμή στη ζωή μας βρεθήκαμε στο σημείο να πούμε "έν οίδα ότι ουδέν οίδα".


Αν δεν παραδεχτείς ποτέ στον εαυτό σου πως δεν γνωρίζεις τίποτα απολύτως, ούτε καν τον ίδιο, δεν θα μπορέσεις ποτέ να φτάσεις στο "γνῶθι σαυτόν". Η αυτογνωσία είναι πάντοτε η κατάληξη μιας μεγάλης διαδρομής που καλείσαι να ακολουθήσεις σταματώντας πολλές φορές σε στάσεις που θα σου δώσουν τη δύναμη να συνεχίσεις, αλλά και στα λεγόμενα διόδια της Αυτογνωσίας, όπου αν δεν έχεις το απαιτούμενο αντίτιμο, το οποίο είναι η απόλυτη άγνοια, δεν θα σου επιτρέψουν να φτάσεις στο τέλος.


Εκεί, στο τέλος, θα βρεις εσένα! Θα καταλάβεις σε τι πραγματικά είσαι καλός/η/ο και σε τι υστερείς. Εκεί, θα έρθεις αντιμέτωπος/η/ο με τους μεγαλύτερούς σου φόβους και θα κληθείς να σκεφτείς ποια πλευρά της διχάλας να επιλέξεις. Όπως και να έχει, εκεί, στο τέλος, η αυτογνωσία θα σου ευχηθεί "Καλό Ταξίδι", γιατί θα έχεις πλέον την ικανότητα να ξέρεις μεγάλο μέρος του εαυτού σου και με βάση τη γνώση αυτή να αποφασίσεις ποιος δρόμος για το υπόλοιπο του ταξιδιού της ζωής σου, είναι ο καλύτερος για εσένα!


Η πέστροφα, ο κύκνος και το περιστέρι την έχουν κάνει αυτή τη διαδρομή. Όχι, βέβαια, με τον τρόπο που την κάνει ένας άνθρωπος, αλλά με έναν δικό τους πιο απλοποιημένο και κείμενο προς μια σχέση εμπιστοσύνης με τη φύση τους, τρόπο.


Βέβαια, δεν παίρνω όρκο ότι έτσι κάνουν. Άλλωστε, "έν οίδα ότι ουδέν οίδα".


Εγώ ακόμα είμαι στο δρόμο, αλλά πρόσφατα πέρασα κάποια διόδια τα οποία με κράτησαν πολύ καιρό στάσιμη. Κάποια στιγμή θα δω κι εγώ την ταμπέλα που λέει "Καλό Ταξίδι".


Εσύ είσαι στο δρόμο;


DISCLAIMER: Το παραπάνω κείμενο ή μέρος του κειμένου προστατεύεται από πνευματικά δικαιώματα. Δεν επιτρέπεται η αντιγραφή, η αναδημοσίευση, ή η ηλεκτρονική κοινοποίηση χωρίς την απαραίτητη αναφορά στον/στην συντάκτη/ρια . Οποιαδήποτε παραβίαση αυτού του όρου θεωρείται πράξη λογοκλοπής και διώκεται ποινικά.

Αυτό ήταν για σήμερα! Μην ξεχάσεις να μοιραστείς μαζί μου τις δικές σου σκέψεις, είτε αφήνοντας ένα σχόλιο, είτε με προσωπικό μήνυμα, να κάνεις like και share, να βρεις το "Skepsis by Athanasia" στο Facebook και στο Instagram, να εγγραφείς στο newsletter, ή μην κάνεις και τίποτα βρε παιδί μου. Μου φτάνει που ήσουν εδώ! Γενικά είσαι ελεύθερος/η/ο να κάνεις ό,τι θέλεις!


Εγώ εδώ σε αποχαιρετώ και θα τα ξαναπούμε την Κυριακή στις 15:00. Μέχρι τότε να κάνεις τον κόσμο μας καλύτερο και να εκφράζεσαι ελεύθερα!


Σε ευχαριστώ που ήσουν για μια ακόμα φορά στο "Skepsis by Athanasia"!


*Στη στήλη αυτή θα αναλύεται κάθε φορά μια διαφορετική φράση που προέρχεται από την Αρχαία Ελλάδα, με στόχο να δούμε πόσο πολύ αξίζει να κρατάμε μέσα μας την σοφία του παρελθόντος. Μπορείς να μου στείλεις την φράση που θέλεις να αναλύσουμε στο επόμενο #GreekWisdom ! Θυμήσου, αναζητούμε κάτι από την Αρχαία Ελλάδα!


Πι.Ες. Σαφώς και δεν είμαι φιλόσοφος, ούτε όπως θα κατάλαβες έχω κατακτήσει το "γνῶθι σαυτόν". Είναι απλά οι σκέψεις μου πάνω σε ένα θέμα που με αφορά και με ενδιαφέρει σε μεγάλο βαθμό!


©️ 2021 by Skepsis by Athanasia

70 views

Recent Posts

See All